[ امام رضا عليه السلام ] 1 . مسألهء ولايتعهد امام رضا عليه السلام بسم الله الرحمن الرحيم . بحث امروز ما يك بحث تاريخى و از فروع مسائل مربوط به امامت و خلافت است و آن ، مسألهء به اصطلاح ولايتعهد حضرت رضا عليه السلام است كه مأمون ايشان را از مدينه به خراسانِ آن وقت ( به مرو ) آورد و به عنوان ولىّ عهد خودش منصوب كرد ؛ و حتى همين كلمهء « وليعهد » يا « ولىّ عهد » هم در همان مورد استعمال شده ، يعنى اين تعبير تنها مربوط به امروز نيست ، مربوط به همان وقت است ، و من از چند سال پيش در فكر بودم كه ببينم اين كلمه از چه تاريخى پيدا شده ؛ در صدر اسلام كه نبوده ، يعنى اصلًا موضوعش نبوده ، لغتش هم استعمال نمىشده ؛ اين كار كه خليفهء وقت در زمان حيات خودش فردى را به عنوان جانشين معرفى كند و از مردم بيعت بگيرد ، اول بار در زمان معاويه و براى يزيد انجام شد ، ولى اين اسم را نداشت كه براى يزيد بيعت كنيد به عنوان « ولىّ عهد » . در دوره‌هاى بعد هم يادم نيست [ اين تعبير را ] ديده باشم با اينكه به اين نكته توجه داشته‌ام . ولى در اينجا مىبينيم كه اين كلمه استعمال شده است و همواره هم تكرار مىشود ؛ و لهذا ما نيز به همين تعبير بيان مىكنيم چون اين تعبير مربوط به تاريخ است ؛ تاريخ به همين تعبير گفته ، ما هم قهراً به همين تعبير بايد بگوييم .